दसैँ–तिहारमा घर फर्किने यात्रुको चाप, बस टिकटमा सहजता तर व्यवस्थापनमा अझै चुनौती

काठमाडौँ नेपालीहरूको महान् चाड बडादसैँ तथा तिहार नजिकिँदै गर्दा घरबाहिर रहेका नेपालीहरू आफ्नो घर तथा स्थायी बसोबास भएको स्थानमा फर्किने क्रम बढेको छ। चाडपर्वका बेला यात्रुको चाप बढेसँगै सार्वजनिक यातायात र हवाई सेवाको टिकट व्यवस्थापनको विषय पनि चर्चामा आएको छ। यस वर्ष बसपार्कमा टिकट काट्न लाइन बस्नुपर्ने समस्या विगतको तुलनामा केही सहज देखिए पनि सिट व्यवस्थापन, हवाई टिकटको उपलब्धता र डिजिटल भुक्तानीजस्ता विषयमा भने यात्रुका गुनासा कायमै छन्।

चाडपर्वको समयमा सार्वजनिक यातायातको टिकट लिन यात्रुले लामो समय लाइनमा बस्नुपर्ने समस्या विगतका वर्षमा देखिँदै आएको थियो। तर, यस वर्ष काठमाडौँबाट बाहिरिने यात्रुका लागि टिकट काट्ने क्रममा लाइन बस्नुपर्ने समस्या तुलनात्मक रूपमा कम भएको यात्रुहरूको अनुभव छ।

हालै काठमाडौँदेखि धनगढीसम्म बसमा यात्रा गर्दा यस वर्ष आफूले टिकट काट्न लामो लाइनमा बस्नुनपरेको अनुभव सुनाउँदै एक यात्रुले गत वर्षको तुलनामा टिकट प्राप्त गर्ने प्रक्रिया सहज भएको बताए।

टिकट काट्न लामो समय कुर्नुपर्ने अवस्थाको अन्त्य हुनु यात्रुका लागि सकारात्मक पक्ष हो। चाडपर्वमा यात्रुको चापलाई ध्यानमा राखेर टिकट वितरण प्रक्रियालाई सहज बनाउने प्रयास प्रभावकारी भएमा यसले सर्वसाधारणको समय बचत गर्नुका साथै अनावश्यक भीडभाडसमेत कम गर्न मद्दत गर्छ।

यद्यपि, लाइन कम हुनु मात्रै पर्याप्त होइन। टिकट काटेपछि यात्रुले तोकिएको सिटमा सहज रूपमा यात्रा गर्न पाउनु पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

टिकट काट्ने प्रक्रियामा सहजता देखिए पनि सिट व्यवस्थापनमा भने समस्या देखिएको यात्रुको गुनासो छ। काठमाडौँदेखि धनगढीसम्मको यात्राका क्रममा टिकटमा उल्लेख गरिएको सिट उपलब्ध नभएको अनुभव आफूले गरेको ती यात्रुले बताए।

सुरुमा आफूलाई मात्रै यस्तो समस्या परेको हुन सक्ने ठाने पनि अन्य यात्रुसँग कुराकानी गर्दा उनीहरूले समेत यस्तै समस्या भोगेको जानकारी पाएको उनको भनाइ छ।

सार्वजनिक यातायातमा टिकट काट्दा यात्रुले निश्चित सिटको अपेक्षा गर्नु स्वाभाविक हो। टिकट वितरण सहज बनाउनु सकारात्मक भए पनि टिकटमा उल्लेख गरिएको सिट सुनिश्चित गर्न नसकिए यात्रुले अनावश्यक झन्झट बेहोर्नुपर्ने हुन्छ।

त्यसैले टिकट वितरणसँगै सिट व्यवस्थापनलाई व्यवस्थित बनाउनु, यात्रु चढ्नुअघि सिटको विवरण सुनिश्चित गर्नु र गुनासो सुनुवाइको प्रभावकारी व्यवस्था मिलाउनु आवश्यक देखिन्छ।

पाँच दिनदेखि हवाई टिकट खोज्दा पनि पाउन कठिन

सडक यातायातसँगै हवाई यात्राका लागि टिकट प्राप्त गर्न पनि सर्वसाधारणलाई कठिनाइ भइरहेको यात्रुको अनुभव छ।

काठमाडौँदेखि आफ्नो गन्तव्यसम्म पुग्न हवाई टिकट खोजिरहेको पाँच दिन भइसकेको तर अनलाइन माध्यमबाट टिकट उपलब्ध नभेटिएको एक यात्रुले बताए। टिकटको वास्तविक उपलब्धता, वितरण प्रक्रिया तथा कुन माध्यमबाट टिकट प्राप्त गर्न सकिन्छ भन्नेबारे स्पष्ट जानकारी नहुँदा यात्रु अन्योलमा पर्ने गरेका छन्।

अनलाइनमा टिकट नभेटिनुका पछाडि यात्रुको चाप, उपलब्ध सिटको अवस्था वा अन्य कारण हुन सक्छन्। तर, टिकटको उपलब्धता र वितरणसम्बन्धी जानकारी स्पष्ट तथा सहज रूपमा उपलब्ध नहुँदा सर्वसाधारणलाई आफ्नो यात्रा योजना बनाउन कठिन हुन्छ।

त्यसैले सम्बन्धित हवाई सेवा प्रदायक तथा निकायले टिकटको उपलब्धता, उडान तालिका र टिकट प्राप्त गर्ने आधिकारिक माध्यमबारे स्पष्ट सूचना प्रवाह गर्न आवश्यक छ।

डिजिटल नेपालको नारामाथि प्रश्न: नगदमा मात्रै टिकट ?

सरकारले सार्वजनिक सेवा प्रवाहलाई डिजिटल प्रविधिसँग जोड्ने र डिजिटल नेपाल निर्माण गर्ने लक्ष्य अघि बढाइरहेको छ। तर, काठमाडौँको नयाँ बसपार्कमा टिकट काट्ने काउन्टरमा ‘नो अनलाइन, अनली क्यास अर्थात् अनलाइन भुक्तानी स्वीकार नगरी नगदमा मात्रै कारोबार गर्ने आशयका पोस्टर राखिएको देखिएको यात्रुको भनाइ छ।

डिजिटल भुक्तानीको प्रयोग बढिरहेको वर्तमान समयमा सार्वजनिक यातायातको टिकट खरिदमा समेत सहज विद्युतीय भुक्तानीको सुविधा उपलब्ध हुनु आवश्यक देखिन्छ। विशेषगरी चाडपर्वका बेला ठूलो रकम बोकेर हिँड्नुपर्ने बाध्यता कम गर्न, कारोबारलाई पारदर्शी बनाउन र यात्रुलाई थप सुविधा दिन डिजिटल भुक्तानी प्रभावकारी माध्यम बन्न सक्छ।

यद्यपि, कुनै काउन्टरमा नगदमा मात्रै भुक्तानी लिनुको कारण र त्यससम्बन्धी नीतिगत व्यवस्था के छ भन्ने विषयमा सम्बन्धित निकायको आधिकारिक धारणा आवश्यक छ।

सहज टिकट वितरणसँगै व्यवस्थित यात्रा पनि आवश्यक

यस वर्ष टिकट काट्न लाइन बस्नुपर्ने समस्या विगतको तुलनामा कम भएको यात्रुको अनुभवलाई सकारात्मक रूपमा लिन सकिन्छ। सार्वजनिक यातायातको टिकट वितरण सहज हुनु सरकार तथा सम्बन्धित निकायका लागि सुधारको अवसर पनि हो। तर, यात्रुको वास्तविक सुविधा टिकट काट्न सजिलो हुनुमा मात्रै सीमित हुँदैन।

टिकटमा उल्लेख भएको सिट सुनिश्चित गर्नु, हवाई टिकटको उपलब्धताबारे पारदर्शी सूचना दिनु, डिजिटल भुक्तानीको सुविधा विस्तार गर्नु र यात्रुको गुनासो तत्काल सम्बोधन गर्नु पनि उत्तिकै आवश्यक छ। चाडपर्व परिवारसँग भेटघाट गर्ने, खुसी साटासाट गर्ने र घर फर्किने समय हो। यस्तो समयमा यात्रुले टिकट प्राप्त गर्न तथा यात्रा गर्न अनावश्यक सास्ती भोग्नुपर्ने अवस्था अन्त्य गर्न सम्बन्धित निकायले ध्यान दिनुपर्छ।

टिकट काट्न लाइन घट्नु सकारात्मक सुधार हो; अब यात्राले पनि सहजता, विश्वसनीयता र व्यवस्थित सेवाको अनुभूति दिलाउनुपर्छ।